Sesión 1 - Carlos Valcárcel: Didáctica da ensinanza de linguas estranxeiras

Luns, 9 de xaneiro

Sesión 1 - Carlos Valcárcel

Esta foi a primeira clase que tivemos da materia de didáctica de linguas estranxeiras e sinto que a todos nos deu moi boa impresión, tanto pola actitude de involucración e coñecementos por parte do profesor como pola presentación da materia e a especificación da avaliación.

Xa na primeira clase tivemos a oportunidade de recibir algúns moi bos tips para aplicar na docencia, como por exemplo o de sempre levar moi ben organizadas as clases e botar man dunha escaleta, para así saber sempre cal vai a ser o seguinte paso e poder optimizar ao máximo cada aula.

Tamén nos suxeriu o importante que é aproveitar cada pequena actividade en grupo para facela produtiva para a aprendizaxe, como o feito de, á hora de facer grupos, mandarlle escoller nomes para o grupo que sirvan para practicar algún tema da materia, como os adxectivos ou números.

Así, fixemos unha actividade na aula que se baseaba na práctica das estruturas gramaticais das WH – questions no inglés. Tiñamos un límite de tempo para acertar as preguntas, e decateime que, da igual que tipo de actividade sexa, a xente vólvese moi competitiva e tola por gañar, aínda que non haxa ningún tipo de premio específico ao final, só o orgullo. Por isto sempre poñerei limitacións de tempo cando teña que programar actividades nas miñas aulas, porque é sorprendente a vea competitiva que lle sae á xente cando se trata de velocidade e ganas de mellorar a autoestima dun xeito saudable.

Da mesma maneira, tamén nos recalcou o importante que é mostrar reforzos positivos e afectividade na aula, posto que son imprescindibles para impedir o bloqueo cognitivo. Aprendín o significado de bloqueo cognitivo ese día, e sentinme moi identificada persoalmente porque foi o que me pasou a min no bacharelato coa materia de química, e daba igual que fora máis sinxela que física e matemáticas, porque se debía a unha obsesión mental persoal que me impedía atender e entender, e así poder absorber e aplicar os coñecementos. Aprobei raspado no instituto e suspendín esa materia na selectividade, baixándome así a nota media porque por rama específica era unha das que máis contaba. Por sorte puiden entrar de todos xeitos na carreira que quería, pero dinme conta do importante que é apoiar aos alumnos e facerlles ver as cousas de maneira obxectiva e apoialos sempre que o merezan.

Continuamos a clase facendo un diagrama de Venn sobre a lingua materna e a lingua estranxeira, concepto que me fixo moita ilusión porque aprendera nun capítulo de Big Bang Theory, e que me fixo moita ilusión utilizar, porque ao fin e ao cabo á sétima arte non se lle atribúe ese nome porque si (inclúo as boas series no bo cine). Nesta actividade vimos as características específicas que presentan cada unha delas. A lingua materna (termo susceptible de discusión dada a realidade actual) inclúe unha adquisición inconsciente, a aprendizaxe do oral antes que o escrito, un contexto social e familiar que induce tal aprendizaxe e unha pronunciación óptima da lingua. Mentres que unha lingua estranxeira presenta outras características, tales como a aprendizaxe consciente dela, a adquisición por contexto real por viaxes ou estancias no estranxeiro e unha posibilidade, na lingua materna inexistente, de bloqueo cognitivo. Nas dúas se incluía a motivación, aínda que de distinto tipo en cada caso. Na materna a motivación é sen darse conta, polo simple feito de que temos o cerebro programado para aprender linguas e pola necesidade de comunicarnos co exterior e na lingua estranxeira por circunstancias persoais, como por un interese específico, traballo, etc.

Na aula tamén xurdiu o tema do propicia que sería unha aula coas mesas e cadeiras colocadas en forma de U. Eu persoalmente difiro desta opinión, porque xa estiven sentada deste xeito noutro estudo e acabei cambiando de sitio e sentándome nunha das mesas nas que estaba de fronte ao taboleiro, debido á dor de pescozo que me producía ter que mirar cara o lado durante 5 horas seguidas. Si me parecería adecuado que houbese mesas en forma de U, para así poder ter grupos nas aulas de 3 en 3 e favorecer a comunicación e a participación en grupo, e así só habería que mover as mesas e poderíanse organizar sinxelamente debates cando se necesitase.

Tamén falamos do concepto de palabras transparentes, que son aquelas que se parecen á nosa lingua materna. Aprendín que o 75 % da carga léxica do inglés ven do francés e do latín, que se trata dunha falsa lingua xermánica, aínda que tamén teña similitudes co alemán, sobre todo nos verbos. Deste xeito, é moi adecuado facer ver aos alumnos que sempre hai un plan b ao intentar acudir a palabras transparentes para memorizar o vocabulario e así poder saír do apuro. Este tema tróuxome de repente un recordo dunha clase durante a miña estancia Erasmus en Frankfurt, cando nunha clase de tradución do alemán, na que tiñamos que ler unha peza dun libro bastante longa, a profesora (unha arxentina moi preparada), intentou acudir a esta técnica para que vísemos que podíamos descifrar algúns conceptos do texto sen necesidade de dicionarios. Desafortunadamente, penso que esta táctica co alemán literario pode non servir moito de axuda, posto que moi poucas palabras tiñan raíz latina e non nos serviu de nada para quitar sentido ao texto. Pero si nos explicou este truco que tiña totalmente esquecido, e esta mención foi como un déjà vu das miñas clases no Erasmus.

A continuación, vimos a diferenza entre os seguintes conceptos: lingua inicial, lingua segunda, lingua estranxeira, lingua habitual, lingua de traballo e lingua vehicular. Neste punto o profesor fíxome ver que o castelán era a miña lingua segunda e o portugués a miña lingua inicial, cousa que xa sentía, pero que non o pensara morfoloxicamente falando.

Para rematar a clase fixemos unha actividade que se chamaba A pirámide, e que consistía nun debate primeiro de a dous, logo a catro e finalmente a oito. Así, entre todos, acádanse distintas conclusións e extráense as que comunmente se consideren máis válidas. É unha maneira moi interactiva e acertada de reunir coñecementos e conseguir as respostas máis axeitadas.

En conclusión, leveime moi boa impresión desta aula, na que o tempo se me pasou voando (cousa que ata entón non se dera) e saín con moitas novas ideas aprendidas. Encántame cando sinto que o meu tempo estivo tan ben invertido.